istanbul türbeler olarak etiketli yazılar

Türbe, Eminönü, Süleymaniye’de, Süleymaniye Camii avlusunda, Kanûnî Sultan Süleyman Han’ın Türbesi’nin yanında, 377. ada, 5. parselde yer almaktadır.

Hürrem Sultan, Kanûnî Sultan Süleyman’ın[1] eşi ve Sultan II. Selim’in annesidir. Batılı tarihçiler tarafaından “Roxelana”, “Roza”, “Rossa”, “Rosanne”, “Ruziac” ve “La Rossa”, Türk tarihçiler tarafından “Haseki” ve “Hürrem Sultan” adları ile tanıtılır. Osmanlı Sarayı’nın yabancı kökenli ilk hasekisi olan Hürrem Sultan, Ukrayna asıllı olup, 1502 yılında dünyaya geldi. Genç yaşta Osmanlı Sarayı’na girdi ve padişah eşi olmak üzere yetiştirildi. 30 Eylül 1520 tarihinde I. Süleyman’ın (Kanûnî) tahta çıkmasıyla, onun gözdeleri arasında yer alan Hürrem Sultan, 1521 senesinde Şehzade Mehmed’i[2] dünyaya getirerek padişaha eş olma hakkını kazanmıştır. Şehzade Mehmed’in ardından, 1522 yılında Mihrimah Sultan’ı, 1523 senesinde Şehzade Abdullah’ı, 1524′de Şehzade Selim’i (Sultan II. Selim), 1525′de Şehzade Bayezid’i ve 1531′de de Şehzade Cihangir’i dünyaya getirmiştir. Hürrem Sultan, Kanûnî Sultan Süleyman Han ile aralarındaki duygusal bağlılık ile O’nun baş kadını, dolayısıyla Osmanlı Sarayı’nın ilk yabancı kökenli Hasekisi oldu. Ölümüne değin kocası Kanûnî Sultan Süleyman Han’a uzun yıllar can yoldaşı olmuş ve pekçok tarihi olayda rol oynamıştır. Son yıllarını hastalıklar içinde geçiren Hürrem Sultan, Kanûnî Sultan Süleyman Han ile çıktığı bir Edirne gezisi sonucu, 15 Nisan 1558 tarihinde İstanbul’da vefat etmiş ve Süleymaniye Camii haziresine defnedildikten sonra türbesi inşâ edilmiştir. Hürrem Sultan, bugün Haseki olarak anılan semtte yaptırdığı Külliye ile adına Külliye tesis edilen ilk padişah eşi olma özelliğine sahiptir. Bundan başka; Edirne ve İstanbul’da birer su yolu, Cisrimustafapaşa’da (Bulgaristan) bir cami ile Kervansaray yaptırmıştır. Mekke ve Medine’de her yıl sadaka dağıtmıştır. Sultanahmet semtindeki, adına yaptırılan Haseki Hürrem Sultan Hamamı da meşhurdur. Adına yaptırılmış pek çok vakıf eseri vardır. Haseki Hastanesi onun adıyla anılmaktadır.

Türbe, 1559 yılında Mimar Sinan’a[3] yaptırılmıştır. Dışta sekizgen, içten onaltıgen planlıdır. Kesme taştan inşâ edilen türbeyi, dışta  silindirik kasnağa, içte ise duvarlara oturan çift kubbe örter. Girişin önünde üç gözlü revak yer almaktadır. Her cephede, altta bir, üstte bir pencere vardır. Üst pencereler, sivri kemerli ve alçı şebekelidir. Alt pencereler, dikdörtgen söveler içinde olup demir parmaklıklıdır. Türbenin giriş kapısının iki yanında dışarda, birbirine benzer çini panolar vardır. Bu panoların üzerinde çini kitabelerde “Lâilâhe illâllah Muhammed Resulüllah / Sübhanellah ve Elhamdulillâh” yazısı vardır. Kapının üzerinde de ayrıca ayetler bulunur. Türbenin içinde de renk ve kompozisyonu ile özel bir karaktere sahip, sıraltı teknikli 16. yy. çinileri yer almaktadır. (Türbenin çini panoları 1996-1997 yılları arasında Restorasyon ve Konservasyon Merkez Labaratuarı Müdürlüğü’nce restore edilmiştir.) Kapı ve pencere kanatları, kündekâri tekniğinde olup, ağaç işçiliğinin nefis örneklerindendir. Şehzade Mehmed’in sandukası geometrik tezyinatlı ve fildişi kakmalıdır. Üzerindeki kavuk da kendi devrinden kalmadır.

Türbede üç sanduka vardır. Büyük olanı Haseki Hürrem Sultan’a aittir. Yanındaki sanduka, Sultan II. Selim’in oğlu ve Kanûnî Sultan Süleyman’ın torunu olan Şehzade Mehmed’e ve onun yanındaki de Kanûnî Sultan Süleyman’ın kızı olan Hatice Sultan’ın 1582 yılında vefat eden kızı Hanım Sultan’a aittir. Hanım Sultan’ın sandukasının üzerinde; “Hatice Sultan kerimesi Hanım Sultan (990)” (M.1582) ibaresi yazılıdır.

Türbe ziyarete açıktır. Bugün, bakımlı ve iyi durumdadır.

275 views